اسراری درباره‌ ی جعبه سیاه هواپیما

زمان مطالعه: 7 دقیقه

آخرین به‌روزسانی در 12 تیر 1400 توسط سارا حقگو

همه‌ی ما نام جعبه سیاه به گوشمان خورده است اما معمولا وقتی هواپیمایی سقوط می‌کند این نام بر سر زبان‌ها می‌افتد. شنیدن خبر سقوط هواپیما برای مردم عادی فقط یک معنا دارد و آن پایان زندگی مسافران است. اما برای شرکت های هوایی و محققان این پایان ماجرا نیست. آنها تا پیدا شدن جعبه سیاه هواپیما منتظر می مانند تا بدانند که علت سقوط چه بوده است. تا به حال به این فکر کردید که چرا وقتی یک هواپیما سقوط می کند، دنبال جعبه سیاه آن هستند؟ یااین که اگر جعبه سیاه یک هواپیما آن قدر مقاوم است که در برابر هر اتفاقی، با هر شدت و صدمه ای دوام می آورد چرا دیگر قسمت های هواپیما یا در کل خود هواپیما، آن دوام و مقاومت را ندارد؟

جعبه سیاه چیست؟

جعبه سیاه چیست؟

جعبه سیاه، نام مستعار وسیله است که ضبط کننده ی اطلاعات پرواز است و با پارامترهای خاصی که دارد، در طول پرواز اطلاعات را ذخیره می سازد. با بروز هر سانحه ای بر یک هواپیما، سوالات زیادی مطرح می شود که پاسخ تک تک این سوالات را مهندسین و کارشناسان مربوطه، از این جعبه استخراج می کنند. برای سبک بودن وزنش، از فلز آلومینیوم در ساخش استفاده است. سیستم جعبه ی سیاه، برخلاف نامش بدنه ی سیاهی ندارد و نارنجی رنگ است.این وسیله از سال ۱۹۶۰ میلادی به این سو مورد استفاده قرار گرفته شده . در واقع از آن زمان به بعد تمام هواپیماها به دو جعبه سیاه مجهز شده اند؛ جعبه ای نارنجی رنگ که DFDR یا رکوردر دیجیتال داده های پروازی نام دارد و CVR که ضبط کننده صدای کابین خلبان نام دارد. باید بدانید که قیمت این جعبه های سیاه چیزی در حدود 15 هزار دلار است و هر جعبه سیاه برای اینکه بتواند برای تحقیقات پس از حادثه مؤثر باشد، باید:

• تا حد ممکن قابلیت ضبط پارامترها و صداها را داشته باشد.
• در مقابل هر گونه تأثیر از خود مقاومت نشان دهد.
• بعد از هر حادثه حتی در زیر آب هم قابل پیدا کردن باشد.

دومین زبان این دستگاه به خاطر نفوذ فرانسوی‌ها در صنعت هواپیمایی، فرانسوی است و حتی برای امتحان حافظه دستگاه، برخی اوقات دستورات را به زبان فرانسوی نیز تکرار می‌کنند. با این که بارها به این مسئله، سازمان رسمی هواپیمایی (ICAO)، اعتراض صادر کرده و حکم گرفته است، اما همچنان این روند ادامه دارد.

چه کسی جعبه سیاه را اختراع کرد؟

چه کسی جعبه سیاه را اختراع کرد؟

جعبه سیاه برای اولین بار توسط دانشمند جوان استرالیایی به نام دکتر دیوید وارن ساخته شد. زمانی که وارن در ملبورن در آزمایشگاه تحقیقات هوایی مشغول به کار بود، در جریان بررسی سقوط اولین هواپیمای مسافربری جت قرار گرفت. با فکر کردن به این موضوع که اگر صدای ضبط شده‌ای پیش از سقوط هواپیما در دست بود، وارن مشغول کار کردن بر وسیله ای شد که یک ضبط کننده معمولی برای هواپیما بود. اولین نمونه در سال ۱۹۵۷ به تولید رسید اما پس از سقوط ناگهانی هواپیما در کویینزلند در سال ۱۹۶۰ بود که استرالیا برای اولین بار استفاده از جعبه سیاه را در هواپیماها اجباری اعلام کرد.

اگر جعبه سیاه رنگش نارنجی است پس چرا جعبه سیاه نامیده می شود؟!

اگر جعبه سیاه رنگش نارنجی است پس چرا جعبه سیاه نامیده می شود؟!
  • ۱- برای این پرسش پاسخ های مختلفی وجود دارد. برخی می گویند دلیل نامگذاری این جعبه این است که در ابتدا رنگ جعبه ها سیاه بوده است. با گذشت سال ها و نارنجی شدن این جعبه، همچنان آن را جعبه سیاه می نامند.
  • ۲- دلیل دیگر این است که در بسیاری از شاخه های علمی و مهندسی به دستگاه و سیستمی که اطلاعاتش مشخص نباشد جعبه سیاه می گویند. به این جعبه، جعبه سیاه می گویند چون تا قبل از بررسی کسی نمی داند داخلش چه اطلاعات و داده هایی وجود دارد! جعبه سیاه یا جعبه غیرشفاف در مقابل اصطلاح جعبه سفید یا جعبه شفاف قرار دارد که اطلاعات و عملکرد داخلی اش برای کابر کاملا مشخص و قابل ردیابی است.

جعبه سیاه در کدام قسمت هواپیما قرار دارد؟

جعبه سیاه در کدام قسمت هواپیما قرار دارد؟

همانطور که گفتیم که جعبه سیاه هواپیما طوری ساخته می شود که حداکثر مقاومت و استحکام را در برابر آسیب داشته باشد. با این حال باز هم احتیاط های لازم لحاظ می شود و این جعبه را در جایی مطمئن قرار می دهند. برای محافظت بیشتر از جعبه سیاه آن را معمولا در امن‌ترین قسمت هواپیما یعنی دم هواپیما و بخش انتهایی قرار می دهند.

چرا جعبه سیاه همیشه سالم می‌ماند؟

چرا جعبه سیاه همیشه سالم می‌ماند؟
  • ۱- از آنجا که اطلاعات ثبت شده در جعبه سیاه، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، به همین دلیل برای محافظت اطلاعات موجود در حافظه، جعبه سیاه را با لایه نازکی از آلومینیوم و ۱ اینچ لایه عایق محافظ در برابر حرارت می پوشاندند؛ بعد روکشی از جنس فولاد ضد زنگ یا تیتانیوم که در برابر خوردگی و پوسیدگی مقاوم است دور آن می کشند. به این ترتیب جعبه ای بسیار مقاوم ساخته می شود که در برابر هرگونه حادثه و انفجار مقاوم بوده و آسیبی به آن نمی رسد.
  • ۲- جعبه سیاه باید در برابر نیروی گرانش ۳۴۰۰، که معادل سرعتی حدود ۳۱۰ مایل در ساعت است مقاوم باشد و هیچگونه آسیبی نبیند. یعنی اگر در طول حادثه با شتابی بسیار زیاد به بیرون پرتاب شود، نیز هیچ اتفاقی برای آن نمی افتد.
  • ۳- جعبه سیاه هواپیما همچنین تا یک ساعت می تواند در برابر گرمای ۲۰۰۰ فارنهایت (۱۰۹۳ درجه سلسیوس) دوام بیاورد.
  • ۴- در عمق بیست هزار فوتی این جعبه قادر است به کارکرد خود ادامه دهد و تا مدت ۳۰ روز هر ثانیه سیگنالی را منتشر کند. این سیگنال توسط گوش انسان شنیده نمی شود، اما به راحتی توسط رادار شناسایی می شود.

جعبه سیاه چه چیزهایی را در خود ذخیره می‌کند؟

جعبه سیاه چه چیزهایی را در خود ذخیره می‌کند؟

مکالمات خصوصی بین خلبانان در جعبه سیاه ذخیره می شود. علاوه بر آن اطلاعات دیگری مانند ضبط همه صداهای داخل کابین خلبان، اطلاعیه های کامپیوتر خودکار، بحث و گفتگو با خدمه، اعلامیه های مربوط به مسافران نیز توسط دستگاه ضبط می شود. بحث ها و صحبت های موجود در جعبه سیاه (مکالمات خصوصی)، فقط برای روشن شدن دلیل حادثه یا نقص های رخ داده بررسی می شود و پرونده های صوتی ضبط شده محافظت و با دقت بررسی می شوند. هر دستگاه معمولا تا ۱۲۰ دقیقه صدا را ضبط می کند. دستگاه های قدیمی معمولا فقط ۳۰ دقیقه را ضبط می کردند. سایر اطلاعات ضبط شده شامل موارد زیر می شود.

  • مسیر پرواز
  • ارتفاع
  • محل قرارگیری هواپیما
  • سرعت
  • دمای موتور و اگزوز
  • موقعیت های فلپ
  • ترافیک رادیویی
  • صدای سویچ ها و موتور ها
  • و هزاران پارامتر دیگر

چه مدت طول میکشد تا جعبه سیاه هواپیما را پیدا کنند؟

چه مدت طول میکشد تا جعبه سیاه هواپیما را پیدا کنند؟

یک چراغ موقعیت یاب زیرآب در جعبه های سیاه هواپیما نصب شده است که زمانی که اگر حسگر آن با آب تماس پیدا کند شروع به انتشار پالس هایی از خود می‌کند. این بدان معناست که جعبه سیاه را تنها زمانی می‌توان به راحتی پیدا کرد که هواپیما در آب نیز سقوط کند و زمانی که هواپیما بر روی زمین سقوط می‌کند باید در میان لاشه هواپیما به دنبال یک شیء نارنجی رنگ بگردند و این تنها مشخصه بصری برای جستجوگران است. جعبه سیاه هواپیما تا عمق بیش از 4 کیلومتر کار می‌کند و آژِیر آن تا 30 روز هر ثانیه یک بار قبل از تمام شدن باطری به صدا در می‌آید.

پس از سقوط ایرباس 447 فرانسه به اقیانوس اطلس، تیم های جستجو دو سال طول کشید تا جعبه سیاه آن را پیدا کنند و اطلاعات ارزشمندی در مورد آنچه که قبل از سقوط اتفاق افتاده بود ارائه دادند.

بعد از پیدا کردن جعبه سیاه چه اتفاقی می‌افتد؟

بعد از پیدا کردن جعبه سیاه چه اتفاقی می‌افتد؟

محققان پس از پیدا کردن جعبه سیاه رکوردرها را به آزمایشگاه می برند. در این آزمایشگاه آنها داده ها را از رکوردرها دانلود کرده و تلاش می کنند تا رخدادهای حادثه را بازسازی کنند. این پروسه می تواند هفته ها یا ماه ها زمان ببرد. اگر دستگاه اف دی آر آسیب ندیده باشد، محققان می توانند با وصل کردن آن به یک سیستم ریدر محتویاتش را پیاده کنند. محققان با رکوردرهای سالید استیت می توانند از طریق یو اس بی یا پورت های اترنت (Ethernet)، اطلاعات ذخیره شده را تنها در چند دقیقه استخراج کنند. بسیار پیش می آید که رکوردرهای بیرون آمده از میان لاشه های هواپیما، آسیب دیده یا سوخته باشند. در چنین مواردی حافظه از جعبه خارج و تمیز شده و یک کابل رابط حافظه نصب می شود. حافظه سپس به یک رکوردر در حال کار کردن وصل می شود؛ رکوردری که نرم افزار خاصی برای بازیابی اطلاعات بدون احتمال بازنویسی آنها را دارد.

هدف از قرار دادن جعبه سیاه در هواپیما چیست؟

هدف از قرار دادن جعبه سیاه در هواپیما چیست؟
  • اطلاعات جمع آوری شده در سیستم جعبه سیاه و یا ضبط کننده اطلاعات پرواز به کاوشگران کمک می کند حین وقوع سانحه هواپیما علت آن را کشف نمایند.
  • جعبه سیاه تنها سندی است که اثبات می کند علت سقوط هواپیما خطای خلبان به واسطه رویدادی خارجی از قبیل وزش شدید هوا و یا شرایط نا مناسب آب و هوایی بوده و یا اینکه مشکل از ایجاد اختلال در سیستم فنی هواپیما بوده است.
  • اطلاعات جعبه‌سیاه در بهبود سیستم طراحی هواپیما نیز کمک می کند و دارای قابلیت پیش بینی مشکلات فنی هواپیما و همچنین سن آن است. پیش بینی سن هواپیما توسط جعبه سیاه با نظارت بر تعداد ساعات کار موتور صورت می گیرد. ارزیابی این اطلاعات می تواند در ارتباط با تعویض موتور پیش از وقوع خرابی مفید واقع شود.

منابع

دیدگاهتان را بنویسید

مشاوره رایگان مهاجرت:021 43000 021
شما در حال تماس با GO2TR هستید ۰۲۱ ۴۳۰۰۰ ۰۲۱ برای برقراری تماس دکمه زیر را فشار دهید