x
مشاوره رایگان:021 43000 021
موسسه اعزام دانشجو-دین در ترکیه-go2tr

دین در ترکیه

موسسه اعزام دانشجو-دین در ترکیه-go2tr

تركيه؛ كشوري با سابقه تاريخي ديرينه است؛ اين كشور كه در گذشته به آناتولي شهرت داشت؛ پيش از فتوحات اسلام، تحت تسلط امپراتوري روم شرقي (بيزانس) بوده است. براي درك بهتر شرايط دين و مذهب در تركيه لازم است پيشينه‌اي از حضور اقوام ترك در اين مرز و بوم بيان شود.

با اسلام آوردن تدريجي تركان، اين مردمان در زمان حكومت عباسي در جبهه واحدي در مقابل امپراتوري بيزانس قرار گرفتند و با فروپاشي عباسيان، قدرت به دست سلجوقيان ترك و سپس تركان عثماني افتاد. نبرد تركان سلجوقي و امپراتوري بيزانس باعث پيروزي‌هاي مكرر براي جبهه تركان شد و از دست رفتن مناطق آناتولي از امپراتوري بيزانس را در پي داشت. تصرف اين مناطق، باعث افزايش جمعيت تركان در منطقه آناتولي و غلبه فرهنگي تركان بر اين سرزمين شد. جنگ‌هاي صليبي به منظور بازپس‌گيري مناطق خوش آب و هواي آناتولي بي‌نتيجه بود و اين سرزمين‌ها تا حمله مغول در اختيار تركان سلجوقي قرار داشت. در طول تسلط مغولان بر سرزمين‌هاي مفتوحه، بالاخره اين دولت عثماني بود كه موفق به تسلط بر آناتولي گشت. در زمان تسلط عثمانيان بود كه مركز مسيحيت در استانبول توسط سلطان محمد فاتح فتح شد و پرچم اسلام در اروپا به اهتزاز درآمد. قدرت عثمانيان تا به امروز هنوز همتايي در عالم اسلام نيافته است. گستره امپراتوري عثماني از تبريز تا لهستان و از يمن تا الجزاير را در بر مي‌گرفت. در زمان تركان عثماني، دولت اسلامي با مذهب تسنن، قدرت فوق‌العاده‌اي يافت و در مقابل جبهه شرق (پادشاهي صفوي) و جبهه غرب (دول اروپايي) به طور همزمان مبارزه مي‌كرد. با روند تدريجي ضعف عثمانيان، اين امپراتوري نهايتا در سال 1923 ميلادي منحل شد و جاي خود را به تركيه كنوني داد. در تضعيف عثمانيان در سده اخير، انگلستان نقش اساسي را داشته است.

جمهوري تركيه

با فروپاشي امپراتوري عثماني پس از بيش از 500 سال حكومت، دولت جديدي در تركيه بر سر كار آمد. در اين دولت كه با نظام جمهوري اداره مي‌شد، رياست جمهوري بر عهده آتاتورك قرار گرفت. آتاتورك كه برخاسته از حزب جمهوري‌خواه خلق بود؛ تعلق خاطري به مذهبي كه فقط رنگ و بويي از آن باقي مانده بود،‌ نداشت و آن را مانع پيشرفت و ترقي جامعه مي‌دانست. با تغيير نوع حكومت، يك سري تغييرات با عنوان «اصلاحات» در بدنه فرهنگ و سياست جامعه اعمال شد. دولت جمهوري در اولين اقدام اصلاحي خود، پايتخت تركيه را در 1923 ميلادي از استانبول (شهر هزار مسجد) به آنكارا تغيير داد و در سال 1930 ميلادي نام اسلامبول را به استانبول عوض نمود!

عمده تغييراتي كه با عنوان اصلاحات در فرهنگ جامعه اعمال شد در قالب تغيير پوشش بانوان و آقايان، تغيير خط و تغيير كتب مدارس دولتي. در رويكرد جديد، زياده‌روي مردان و به ويژه زنان در پوشش، دليل تغيير پوشش ذكر شد و قانون تعويض پوشش در سال 1925 ميلادي رسما اعمال شد. تا سال 1928 ميلادي، خط مرسوم در تركيه، با استفاده از حروف عربي نگاشته مي‌شد؛ كه در همين سال، حروف لاتين جايگزين عربي شد. هدف از اين كار ايجاد فاصله ميان مردم و آثار كتبي اسلامي به ويژه قرآن بود. قرائت قرآن و اذان به زبان تركي نيز در راستاي همين خط مشي ناسيوناليستي در همين سال‌ها انجام شد. انديشه‌هاي ضداسلامي آتاتورك به طور عمده از سال 1931 ميلادي در كتب درسي مدارس و دانشگاه‌ها منعكس شد؛ وي قرآن را كلام بشر دانسته و قرآن‌ها از سراسر كشور جمع‌آوري و سوزانده شد! انديشه‌هاي سكولاريستي مبتني بر جدايي دين از سياست، به دنبال سياست‌هاي آتاتورك اعمال شده است.

دين در تركيه امروزي

تركيه بعد از ايران، رتبه سوم جمعيت را در ميان كشورهاي خاورميانه دارد. بر طبق آخرين آماري كه در مورد اديان تركيه منتشر شده؛ 8/99% جمعيت اين كشور مسلمان‌اند و 2 درصد باقيمانده را پيروان ساير اديان شامل مسيحيان و كليميان و... تشكيل مي‌دهند. مسلمانان تركيه عمدتا اهل تسنن و تابع فقه حنفي‌اند. جمعيتي از كردهاي شافعي‌مذهب نيز ساكن مناطق شرقي تركيه‌اند. ساير فرق اهل سنت نيز پيروان اندكي در اين كشور دارند. بخشي از جمعيت تركيه نيز علويان هستند كه در حدود 12 ميليون نفراند.

تغييراتي كه در با عنوان اصلاحات در ساختار فرهنگي جامعه به ويژه دين در تركيه اعمال شده است، بسياري از پيروان مكتب اسلام را در اين كشور براي چندين دهه متوالي محدود ساخته است. براي مثال حضور بانوان كارمند با حجاب اسلامي در ادارات دولتي ممنوع اعلام شده و مراكز آموزشي دانشگاهي (اعم از دولتي و غيردولتي) نيز در ميانه سال‌هاي 1997 تا 2006 اين محدوديت‌ها را بر دانشجويان محجبه خود اعمال نمودند.

با اين حال امروزه انتخاب نوع «حجاب» در اين كشور به اختيار بانوان گذاشته شده است و بسياري از زنان در اين سرزمين اصرار بر حفظ حجاب اسلامي خود دارند.