جغرافیای بالکان کجاست و کشورهای حوزه بالکان کدم‌اند؟

بالکان
زمان مطالعه: 6 دقیقه

آخرین به‌روزسانی در 4 تیر 1400 توسط خاطره محمدی

مقدمه

بالکان شبه‌جزیره‌ای است که در جغرافیای جنوب شرقی اروپا واقع‌شده است. این منطقه نام خود را از کوه­های بالکان گرفته است که از مرز صرب و بلغارستان تا سواحل دریای سیاه امتدادیافته است. شبه‌جزیره بالکان در شمال غربی با دریای آدریاتیک، در جنوب غربی با دریای یونان، در جنوب با دریای اژه، در شرق با تنگه‌های ترکیه و با دریای سیاه در شمال شرقی هم‌مرز است. بلندترین نقطه از بالکان کوه موسلا – 2925 متر (9،596 فوت) – در بلغارستان است.

جغرافیای بالکان کجاست و کشورهای حوزه بالکان کدم‌اند؟

جغرافیای بالکان کجاست و کشورهای حوزه بالکان کدم‌اند؟

بالکان بزرگ‌ترین شبه‌جزیره در جنوب اروپا است. در مورد اجزای تشکیل‌دهنده منطقه توافق جهانی وجود ندارد. بالکان معمولاً شامل آلبانی، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، کوزوو، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی، رومانی، صربستان و اسلوونی است -با تمام یا بخشی از این کشورها- همچنین بخش‌هایی از یونان و ترکیه نیز در منطقه جغرافیایی واقع‌شده‌اند که عموماً به‌عنوان شبه‌جزیره بالکان تعریف می‌شود و بسیاری از توضیحات مربوط به بالکان نیز شامل این کشورها می‌شود.

برخی این منطقه را ازنظر فرهنگی و تاریخی و برخی دیگر ازلحاظ جغرافیایی تعریف می‌کنند، گرچه حتی بین مورخان و جغرافیدان‌ها تفسیرهای مختلفی نیز وجود دارد. مولدووا – گرچه در شمال رودخانه دانوب واقع‌شده است که اغلب به‌عنوان خط تقسیم جغرافیایی شمال شرقی منطقه ذکر می‌شود – با توجه به ارتباطات دیرینه و تاریخی و فرهنگی این کشور با رومانی، در برخی از تعاریف در بالکان قرار دارد. بااین‌وجود، مولداوی ازنظر سیاسی و اقتصادی نسبت به سایر کشورهای بالکان بیشتر متعلق به جمهوری‌های یکپارچه اتحاد جماهیر شوروی سابق است.

بیشتر اوقات اسلوونی به دلیل پیوندهای طولانی تاریخی با همسایگانش در جنوب شرقی و به دلیل ادغام سابقش در پادشاهی صرب‌ها، کروات‌ها و اسلوونی‌ها و یوگسلاوی فدرال به‌عنوان عضو بالکان درج‌شده است. بخش‌های شمالی یونان و مقدونیه اغلب به‌عنوان بخش‌هایی از بالکان در نظر گرفته می‌شوند و در بسیاری از لیست‌های کشورهای بالکان نیز ظاهر می‌شود، اما مسلماً به‌عنوان یک کشور مدیترانه‌ای بهتر توصیف می‌شود.

ترکیه نیز بعضاً به دلیل حضور آناتولی در شبه‌جزیره، در بین کشورهای بالکان شماره‌گذاری می‌شود و ترکان عثمانی قرن‌ها بر منطقه تسلط سیاسی داشتند.

جغرافیای بالکان و آب‌وهوای آن

جغرافیای بالکان و آب‌وهوای آن

کلمه بالکان به زبان ترکی و به معنی “کوه” است. بخش اعظم این منطقه توسط رشته‌کوه‌هایی احاطه‌شده است که از شمال غربی تا جنوب شرقی بالکان را دربگرفته‌اند. رشته‌کوه‌های اصلی بالکان از ساحل دریای سیاه در بلغارستان تا صربستان، رودوپ در جنوب بلغارستان، شمال یونان و جنوب شرقی مقدونیه، کوه‌های آلپ در بوسنی عبور می‌کنند. مرتفع‌ترین نقطه در بالکان، کوه موسلا – 2925 متر (9،596 فوت) – در دامنه کوه ریلا، بلغارستان است. کوه المپوس در یونان با 2917 متر دوم و Vihren در بلغارستان با 2914 متر در مکان سوم قرار دارد. در محدوده بالکان، اراضی زراعی خوب نسبتاً کمیاب است، اما دره‌های رودخانه‌های دانوب، ساوا و وردار، بلغارستان شرقی، بخش‌هایی از ساحل دریای اژه و به‌ویژه دشت دانوبین استثنا هستند.

کوه‌ها تأثیر چشمگیری در آب‌وهوای شبه‌جزیره دارند. قسمت‌های شمالی و مرکزی بالکان دارای آب‌وهوای اروپای مرکزی است که با زمستان‌های سرد، تابستان‌های گرم و باران های مناسب توزیع می‌شود. مناطق جنوبی و ساحلی اما دارای آب‌وهوای نوع مدیترانه‌ای است و دارای تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های معتدل و نسبتاً بارانی است.

در قسمت جنوبی و در ساحل پوشش گیاهی همیشه‌سبز وجود دارد. در بالکان جنگل‌هایی مانند اروپای مرکزی وجود دارد (بلوط و راش و در کوه‌ها، صنوبر، صنوبر و کاج). این سرزمین زیستگاه‌های بی‌شماری از گونه‌های بومی، ازجمله حشرات و خزندگان را فراهم می‌کند که به‌عنوان طعمه و غذا برای انواع پرندگان و کرکس‌های نادر استفاده می‌شود. به‌طورکلی، بالکان در شمال غربی با ایتالیا، از شمال با مجارستان، از شمال و شمال شرقی با مولداوی و اوکراین و از جنوب با یونان و ترکیه یا دریای اژه هم‌مرز است.

بالکان توسط دریای آدریاتیک در غرب، دریای یونی در جنوب غربی و دریای سیاه در شرق مرز آبی دارد. در شمال، تعیین مرز جغرافیایی واضح از بالکان دشوار می‌شود زیرا حوضه بزرگ آلفف (دشت بزرگ مجارستان) از اروپای مرکزی به بخش‌هایی از کرواسی، صربستان و رومانی گسترش می‌یابد.

قوم، زبان، مذهب و تاریخ بالکان

بالکان کجاست؟
بالکان

تنوع قومی یکی از شاخص‌ترین خصوصیات اجتماعی و سیاسی منطقه است. تعداد بی‌شماری از این گروه جزو اسلاوی جنوبی است که اکثر مردم بلغارستان، صربستان، بوسنی و هرزگوین، کرواسی، اسلوونی، مقدونیه شمالی و مونته‌نگرو را تشکیل می‌دهند. بلغاری‌ها، مقدونیه‌های شمالی و اسلوونیایی‌ها به زبان‌های اسلاویایی خود صحبت می‌کنند، درحالی‌که اسلاوهای صربستان، کرواسی، بوسنی و هرزگوین و مونته‌نگرو همگی با لهجه‌های صرب کرواتی صحبت می‌کنند.

در دنیای ارتدکس، دو راهب، سیریل و متدیوس، الفبایی را ابداع کردند که به شاگردانشان این امکان را داد تا متون دینی را به اسلاویایی ترجمه کنند. این الفبای جدید باعث ایجاد زبان و ادبیات بالکان شد، اما همچنین به این معنی بود که با باقی ماندن یونانی‌ها در تجارت و اداره امپراتوری بیزانس، جهان ارتدکس دیگر زبان مشترکی نداشت که عملکرد آن به‌عنوان لاتین در جهان كاتولیك این كار را كرد.

فقدان یک‌زبان جهانی که بخشی از آن فرضیه سیاسی است که در همان آغاز جهان مسیحی ارتدکس ایجادشده است: این کلیسا و دولت دو قطب اقتدار مشروع بودند؛ بنابراین، هرگاه دولتی از امپراتوری بیزانس جدا شد، با انگیزه­ای برای ایجاد یک کلیسای همراه بود. این انجمن دولتی و کلیسا با ترس از تهاجم توسط غیر مسیحیان، ترس مشترک دولت و کلیسا و فرمانروا و حاکمیت تشدید شد. علاوه بر این شبه‌جزیره دارای ملت‌هایی با زبان رومانیایی، ترکی، بوسنیایی، آلبانیایی، صربی، یونانی، مقدونی، بلغاری و اسلوونیایی است.

ماهیت عجیب‌وغریب مشخص‌شده با “بالکانیزاسیون” – تکه‌تکه شدن گروه‌های قومی – به دلیل موقعیت کوهستانی منطقه است؛ اما وسعت، نقش تعیین‌کننده مهمی در ویژگی‌های منطقه دارد، زیرا این منطقه به‌اندازه کافی بزرگ است که می‌تواند زمینه‌های مهم اشغال تمدن بیزانس و ترکیه را فراهم کند. نیروهای مطیع امپریالیستی شرقی تقریباً جوامع بالکان را از تحولات غربی جدا کردند و ویژگی‌های فئودالی را ایجاد کردند که تا زمان جنگ جهانی اول ادامه داشت؛ و همچنین از ظهور دولت‌های فاشیستی آلمان و ایتالیا نیز در امان نبوده است. پس از جنگ جهانی دوم، کمونیسم ثبات سیاسی بیشتری را در بالکان به ارمغان آورد؛ اما به قیمت آزادی فردی، مشکلات اجتماعی و اقتصادی مرتبط به صنعتی شدن سریع و درجات مختلف تسلط توسط قدرت خارجی دیگری یعنی اتحاد جماهیر شوروی.

در هیچ مقطعی از تاریخ، تعریف بالکان به‌غیراز روی اصطلاحات جغرافیایی آسان نبوده است (همچنان، این رویکرد می‌تواند مشکل‌ساز باشد).

بعضی‌اوقات شبه‌جزیره در امتداد خطوط شمال به جنوب تقسیم‌شده است و در بعضی‌اوقات تقسیمات شرقی – غربی بوده است. آنچه بالکان را تشکیل می‌دهد در طول زمان متفاوت بوده است همان‌طور که نیروهایی که در منطقه فعالیت می‌کنند. بااین‌حال، برخی از ویژگی‌های تاریخ بالکان پایدار مانده است. این‌ها شامل سیالیت گروه‌های قومی، ناتوانی مردم منطقه برای توافق و همکاری میان خودشان، تمایل از طرف اقتدار سیاسی برای واگذاری به سطح محلی به‌محض تضعیف قدرت مرکزی، نفوذ قدرت‌های خارجی و دشواری برای معرفی مفاهیم منطقه که در یک زمینه سیاسی و اجتماعی متفاوت تکامل‌یافته‌اند.

امروزه بالکان به دلیل اینکه در مسیر اصلی اروپا قرار دارد با جمعیت مهاجران زیادی روبرو می‌شود. با بسته شدن مرزهای بالکان راه ورود به اروپا نیز بسته می‌شود.

وضعیت ذخایر انرژی و معادن بالکان

وضعیت ذخایر انرژی و معادن بالکان

خاک‌های منطقه بالکان به‌طورکلی فقیر هستند، به‌جز در جلگه‌هایی که مناطقی با چمن طبیعی، خاک­های حاصلخیز و تابستان‌های گرم فرصتی برای خاک‌ورزی فراهم می‌کند. درجاهای دیگر، کشت اراضی به دلیل کوه، تابستان‌های گرم و خاک­های ضعیف عمدتاً ناموفق است، اگرچه محصولات خاصی مانند زیتون و انگور در این منطقه به فراوانی دیده می­شود.

منابع انرژی در بالکان کمیاب هستند، به‌جز در کوزوو، جایی که ذخایر قابل‌توجهی از زغال‌سنگ، سرب، روی، کروم و نقره وجود دارد. سایر ذخایر زغال‌سنگ، به‌ویژه در بلغارستان، صربستان و بوسنی نیز موجود است. ذخایر لیگنیت در یونان گسترده است. ذخایر کمیاب نفتی در یونان، صربستان و آلبانی وجود دارد. ذخایر گاز طبیعی کمیاب است. نیروگاه برق از بیش از 1000 سد در حال استفاده گسترده است. وزش باد غالباً بی‌امان نیز برای تولید برق مورداستفاده قرار می‌گیرد.

سنگ معدن فلزی بیشتر از سایر مواد اولیه معمول است. سنگ‌آهن بسیار نادر است، اما در بعضی از کشورها مقدار قابل‌توجهی مس، روی، قلع، کرومیت، منگنز، منیزیت و بوکسیت وجود دارد. برخی از فلزات صادردر بالکان می‌شوند.

خلاصه آنچه گفته شد

شبه جزیره بالکان، شرقی ترین شبه جزیره بزرگ جنوبی اروپا نیز نامیده می شود. توافق جهانی در مورد اجزای منطقه وجود ندارد. بالکان معمولاً شامل آلبانی، بوسنی و هرزگوین، بلغارستان، کرواسی، کوزوو، مونته نگرو، مقدونیه شمالی، رومانی، صربستان و اسلوونی است – با تمام یا بخشی از هر یک از این کشورها در شبه جزیره واقع شده است. بخشهایی از یونان و ترکیه نیز در منطقه جغرافیایی که به طور کلی به عنوان شبه جزیره بالکان تعریف می شود، واقع شده اند و بسیاری از توصیفات مربوط به بالکان شامل این کشورها نیز می شود. برخی این منطقه را از نظر فرهنگی و تاریخی و برخی دیگر از نظر جغرافیایی تعریف می کنند، اگرچه حتی تفسیرهای مختلفی نیز در بین مورخان و جغرافی دانان وجود دارد. علاوه بر این، برای برخی از ناظران، اصطلاح “بالکان” بار معنایی منفی در ارتباط با تاریخچه اختلاف نظر قومی و تحولات سیاسی منطقه دارد.

برای مطالعه مطالب مرتبط روی عناوین زیر کلیک کنید:

جامع ترین راهنمای گرفتن ویزای شینگن 

بهترین کشورهای اروپایی برای مهاجرت

منبع:

Balkans

One thought on “جغرافیای بالکان کجاست و کشورهای حوزه بالکان کدم‌اند؟

  1. نقشه‌تجزیه؛ منظور احمدولی مسعود از تقسیم سرزمین چیست؟ | گفته:

    […] بوده است. بنابراین، ماهیت عجیب‌ و غریب مشخص‌شده با «بالکانیزاسیون» یعنی تکه‌تکه شدن گروه‌های قومی به دلیل موقعیت […]

دیدگاهتان را بنویسید

مشاوره رایگان مهاجرت:021 43000 021
شما در حال تماس با GO2TR هستید ۰۲۱ ۴۳۰۰۰ ۰۲۱ برای برقراری تماس دکمه زیر را فشار دهید